Od roku obowiązuje nowy Kodeks Spółek Handlowych, jeden z najważniejszych aktów
prawnych, regulujących obrót gospodarczy.
Przedsiębiorcy, zrzeszeni w Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych oraz
eksperci ze środowisk nauki i firm doradczych uznali, że choć założenia ogólne
Kodeksu są odpowiednie i wprowadzają niezbędne dla gospodarki wolnorynkowej
mechanizmy prawne, to część z nich wymaga dalszych zmian. Po roku funkcjonowania
nowego Kodeksu, przedsiębiorcy wiedzą, co w Kodeksie blokuje ich działalność
gospodarczą lub podnosi koszty funkcjonowania firm. Praktyka prawna, z kolei,
pokazała, które przepisy powodują niejasności interpretacyjne. Nowelizacja zmierza
do uporządkowania przepisów Kodeksu, likwidacji niejasności interpretacyjnych
oraz uproszczenia niektórych przepisów tak, by nie hamowały rozwoju przedsiębiorstw.
Pierwotną wersję projektu nowelizacji przygotowała PKPP. Aby projekt był jak najpełniejszy, spójny i jasny, Konfederacja zaproponowała współpracę przy nowelizacji wybitnym ekspertom prawa. W pracach nad nowelizacją wzięli udział:
1) Jacek Ambroziak (Wierzbowski i Wspólnicy, kancelaria prawna współpracująca
z PricewaterhouseCoopers)
2) Dariusz Chrzanowski (Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych)
3) Prof. Andrzej Kidyba (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie)
4) prof. Wojciech Popiołek (Popiołek & Partnerzy)
5) Radosław Potrzeszcz (Uniwersytet Wrocławski)
6) dr Tomasz Siemiątkowski (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie)
7) prof. Stanisław Sołtysiński (Sołtysiński Kawecki & Ślęzak Doradcy Prawni)
8) prof. Andrzej Szumański (C M S Cameron Mc Kenna)
9) prof. Andrzej Wiśniewski (Wiśniewski Kancelaria Prawnicza)
Efektem kilkumiesięcznych prac i wielu dyskusji jest projekt, który dzisiaj przedstawiamy. Nowelizacja nie będzie w zasadzie wymuszać zmian w zawartych już umowach czy statutach spółek.
Projekt nowelizacji Kodeksu spółek handlowych przewiduje zmiany samego Kodeksu oraz szereg dodatkowych zmian w ustawie o rachunkowości, ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz nieznaczne zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego i Prawie działalności gospodarczej tak, aby stworzyć spójny system prawa handlowego.
Zmierzają one do modyfikacji tych regulacji, które budzą największe
kontrowersje wśród przedsiębiorców, takich jak przepisy o przymusowym przekształceniu
spółek cywilnych w spółki jawne, przepisy o przymusowym wykupie akcjonariuszy
mniejszościowych, czy wreszcie obowiązek dostosowania minimalnej wartości udziałów
w spółkach utworzonych przed 2001 r. do przepisów kodeksu. Regulacje te generowały
w przedsiębiorstwach spore koszty, zmuszając przedsiębiorców do spełnienia różnych
formalnych wymogów, nie mających większego uzasadnienia w rzeczywistości.
Jednym z najbardziej dokuczliwych przepisów Ksh był obowiązek przekształcania
spółki cywilnej, w spółkę jawną, w sytuacji kiedy roczne obroty przedsiębiorstwa,
w ciągu dwóch kolejnych lat, przekraczały wartość 400 tys. euro. Przekształcenie
spółki cywilnej w spółkę jawną oznaczało między innymi wprowadzenie zasad księgowości
handlowej oraz ponownej rejestracji spółki. Było to równoznaczne ze znaczącym
podniesieniem kosztów obsługi prawnej, księgowej, etc. Problem ten został częściowo
rozwiązany przez nowelizację ustawy o rachunkowości, która przyjęła, iż prowadzenie
pełnej rachunkowości dotyczy firm osiągających obrót powyżej 800 tys. euro.
Mimo to, przepisy Ksh zobowiązywały do przekształcenia, co nadal wiązało się
ze znacznymi kosztami. Prezentowana nowelizacja likwiduje problem, wprowadzając
zasadę 800 tys. euro, a tym samym uzgadniając Ksh z ustawą o rachunkowości.
Procedury przekształceń, jakie wprowadza nowelizacja będą prostsze i mniej kosztowne
dla przedsiębiorców.
Nowe przepisy mają zliberalizować szereg przepisów dotyczących
spółek. Chodzi tu szczególnie o zmniejszenie ograniczeń dotyczących podziału
zysku, złagodzenie szczególnej formy czynności prawnych wspólnika spółki jednoosobowej
dokonywanych ze spółką oraz zniesienie zakazu dokonywania przez zarząd spółki
operacji finansowych, których zobowiązania przekraczają kapitał spółki (art.
230). Szczególnie ten ostatni przepis budził kontrowersje i wątpliwości wśród
przedsiębiorców. Jeśli, na przykład, zarząd spółki podejmował decyzje dotyczące
zobowiązań finansowych przedsiębiorstwa, przekraczających zarejestrowaną wartość
kapitału spółki, to na mocy obowiązujących przepisów Ksh, czynność ta była nieważna.
Ponieważ wielu przedsiębiorców nie znało tych nowych przepisów, nie dokonywano
także tzw. konwalidacji (uprawomocnienia faktycznego stanu) w wyznaczonym na
to terminie. Można więc było stwierdzić np. nieważność umów kupna czy sprzedaży.
Konsekwencje tego przepisu dotyczyły nie tylko spółki, która nie znała owych
przepisów, ale także kontrahentów.
Nowelizacja znosi zasadę nieważności wspomnianych decyzji i zobowiązań spółki,
przyjmującej zobowiązania i decyzje, przekraczające wartość kapitału spółki.
Zwiększa więc pewność obrotu gospodarczego.
Nowelizacja usunie niejasności, które istnieją w Kodeksie, a także między jego przepisami, a regulacjami innych ustaw. Przykładem takiej sprzeczności, którą usuwa nowelizacja, jest spółka w organizacji (de facto jeszcze nie zarejestrowana), która zgodnie z przepisami KSH może prowadzić działalność, a ustawa o KRS mówi, że żeby zacząć działalność trzeba się najpierw zarejestrować.
Po wprowadzeniu nowelizacji tryb rozpoznawania sprawy gospodarczej przez sądy powinien być krótszy, szczególnie w przypadku sądów rejestrowych, badających wnioski rejestrowe spółek. Wynikać to będzie z przepisów nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym doprecyzowujących procedury rejestracji, co skutkować powinno szybszym podejmowaniem przez sąd decyzji.
Wreszcie nowelizacja KSH i innych ustaw dostosowuje niektóre z przepisów KSH do Dyrektyw Unii Europejskiej dotyczących prawa spółek, w tym zwłaszcza ochrony wierzycieli przy podziale spółki i nabywania akcji własnych przez spółkę oraz do wymogów Międzynarodowych Standardów Rachunkowości w zakresie operacji dotyczących akcji własnych.
Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych
Warszawa, 22 lipca 2002 r.